جوجه کباب معنوی!

بدون هیچ شک و شبهه‌ای بهترین و مؤثرترین راه برای این‌که در نوشتن جزو درجه یک‌ها شوید، «خواندن» است. ما وقتی نوشته‌ای را می‌خوانیم، علاوه بر این‌که گریزی به محتوا و مفهوم مطلب می‌زنیم و به درستی کسبش می‌کنیم، ناخودآگاه یا از روی آگاهی، نکاتی از حیث نگارش دستگیرمان می‌شود و طبق روال عادی با خواندن نوشته‌های مختلف و خوب و امتحان پس‌داده، انشای ما روان‌تر و خامۀ وجودی ما قادر می‌شود و درست نوشتن و خوب نوشتن عادت و ملکۀ ذهن ما می‌شود. انسان است دیگر، عشق می‌کند مطالب خوب بخواند.
نوشتن از طریق مطالعه در دراز مدت معجزه می‌کند و سودمندترین راه برای کسب فیض نوشتن است، شک نکنید. پس بگردید، خوب‌ها را سوا کنید و از دریچۀ ذهن‌تان عبورشان دهید که روح‌تان نیاز به جوجه‌کباب معنوی دارد؛ آن هم بدون استخوان. موفق‌تر از همیشه باشید!

استفادۀ درست از علائم نگارشی‌ام آرزوست! (3)

تاکنون از خودتان سؤال کرده‌اید که علامت سؤال کجا کاربرد دارد، کجا ندارد؟ لابد می‌گویید این میرزا هم دیوانه شده، علامت سؤال که معلوم است، علامت سؤال است! پس همراه شوید که بدون شک، رعایت این نکات در مطالب‌تان باعث می‌شود که خواننده ارتباط بهتری با آن‌ها برقرار کند.

الف) در جمله‌های پرسشی مسقیم:

شازده! تو واقعاً پسری یا دختر؟

تد! تو آدمی یا خرس؟

در جمله‌های پرسشی غیرمستقیم نقطه به کار می‌رود:

آیا حوا می‌داند که ذاتاً از تخم‌مرغ متنفر نیست.

ب) برای نشان دادن مفهوم تردید یا ریشخند یا استهزاء، این علامت داخل پرانتز می‌آید، نه علامت تعجب (الوعده وفاء):

یادم باشد که در عاشقی‌کردن(؟) چیزی خیرات نمی‌کنند.

وقتی جمله به صورت استفهام انکاری (پرسش تأکیدی) باشد، علامت سؤال نمی‌خواهد:

مگر نه این است که سخی، «چند می‌گیری عاشق بشی؟!» را خوب نوشته است.

چه کسی می‌داند خانم لبخند خوب دکلمه می‌گوید.

وقتی جمله جنبۀ خواهش و یا تقاضای مؤدبانه دارد، علامت سؤال نمی‌خواهد:

ممکنه دست از سرم برداری.

میشه طنز را درک کنید.

ج) گاهی در پایان عنوان یک کتاب یا مقاله یا مطلبی قرار می‌گیرد که خودش در ضمن جملۀ دیگری می‌آید:

پشتیبان کانون چی میگه؟ عنوان مطلبی از خانم دکتر پرواز است.

د) بعد از هر کلمه یا عبارتی که جای جملۀ استفهامی مستقیم را بگیرد:

بلاگفان! کدام را می‌پسندی؟ بودن یا نبودن؟

بعضی برای نشان دادن تعجب بیش از حد، از دو یا سه علامت تعجب یا علامت سؤال استفاده می‌کنند که این صحیح نیست، باور کنید همان تک‌علامت تعجب یا تک‌علامت سؤال، منظور شما را می‌رساند. مثال غلط:

کازیمو! باز نامه نوشتی؟؟؟؟؟

مثال درست:

کازیمو! باز نامه نوشتی؟!

هرگاه چند جمله سؤالی پشت سر هم قرار گیرد، اغلب فقط در آخرین جمله، علامت سؤال می‌آید:

رفیعه بانو! خودت بریدی و دوختی و پوشیدی؟

علامت سؤال نیز مثل بقیۀ علامت‌ها، به کلمه قبل از خود می‌چسبد، اما با کلمه بعد از خود یک فاصله دارد.

به امید این‌که نوشته‌هاتان مثل «صاایران»، هر روز بهتر از دیروز شود. 

حرف نزن، بنویس!

حرف زدن در مورد سوژه‌ها کیف خاصی دارد. کسی که مثلاً در مورد یک تصادف دارد صحبت می‌کند را دیده‌اید؟ دیده‌اید با چه هیجانی سخن بر زبان می‌راند؟ یکی از سرگرمی‌های افرادی که به نوعی دست به قلم دارند نیز همین است. مثلاً در کافه‌ای، در فضایی دل‌نشین، حسین مداحی به علی‌ترین می‌گوید: «یک سوژه عالی برای یک داستان دارم، گوش کن؛ در مورد دختری است که می‌خواهد خودکشی کند. این حادثه در خیابان طبرسی صورت می‌گیرد...» و بعد دوباره قهوه سفارش می‌دهند و ساعت‌ها از ایده‌های‌شان برای هم می‌گویند و به همان نسبت ساعت‌ها وقت خودشان را تلف می‌کنند، با وجودی که می‌توانستند در همین چند ساعت داستان‌شان را بنویسند.

با این تفاسیر ممکن است اصلاً حسین مداحی داستانش را ننویسد. چون جناب مداحی با گفتن سوژه قوی‌اش به علی‌ترین، از فشار احساسی آن راحت شده است. در ضمن واکنش علی‌ترین را دیده و حتی تعریف و تمجیدها و ستایش او را نسبت به اثر شنیده است و اگر واقعیتش را بخواهید تهِ ته دلش انگار دیگر نوشتن آن برایش لطفی ندارد.

امشب، در افتتاحیۀ جشنواره فیلم فجر، از فرهاد توحیدی تجلیل شد. قبلش فیلمی از ایشان پخش کردند که فرهادخان توحیدی در بازار ماهی‌فروشان بود. از ایشان پرسیده شد که همین الان در مورد ماهی‌فروش‌ها، بداهه یک قصه بگوید. کمی فکر کرد و گفت: «من تا قصه‌ای رو ثبت نکنم، برای کسی تعریف نمی‌کنم.» بعدش هم به شوخی گفت: «ما خودمون موضوع میدیم به هنرجوها اتود بزنن و تازه شما...» در هر صورت مکمل خوبی برای مطلب من به شمار می‌آمد.

نوشتن یک داستان خوب را با تعریف کردن آن برای دیگران از دست ندهید و به جای نوشتن، حرف آن را نزنید، انگار نه انگار؛ ایده که آمد، تنها قلم و کاغذ را دوست خود بدانید.

استفادۀ درست از علائم نگارشی‌ام آرزوست! (2)

«علامت تعجب اسمش روشه دادا، علامت تعجبه دیگه!» خیر. علامت تعجب فقط و فقط و فقط برای تعجب نیست؛ یعنی حتماً لازم نیست موقعی استفاده شود که به شما بگویند: «رشیدپور امروز در حین اجرای پخش زنده یهو غش کرده!» و شما هم بگویید: «جدی!»، بلکه در موارد زیر به مدد ما می‌آید؛ البته اگر راه را برایش باز کنید:

در حالت تعجب:

بعضی از بلاگرها چه خوب می‌نویسند!

در حالت شگفتی:

احسنت به خاتون گیس گلابتون!

در حالت نهی:

میازار موری که دانه‌کش است!

در حالت تحسین:

حقا که مهشید، دختر انار، کازیمو، حریر، تد، حسین، علی‌ترین، هم‌ولایتی امام هشتم، خانم لبخند، شازده و... خوب می‌نویسند!

در حالت خطاب:

خانم دکتر!

پوکر فیس!

پرتقال!

بهار منتقد!

خانم غلامی!

پری دریایی!

حضار گرامی!

در حالت نفرین:

الهی خیر نبینی!

در حالت دعا:

عاقبت بخیر باشید!

در حالت تحقیر:

«بیشین سری جات!»

در حالت تأسف:

افسوس که مردم راه را باز نکردند!

در حالت استهزاء:

«عید اومد و ما لختیم، هر چی به بابا گفتیم...!»

در حالت تأکید:

گمشده! بدان و آگاه باش!

در حالت هشدار:

پیچ خطرناک!

به جان خودم علامت تعجب هم مثل بقیۀ علامت‌های نگارشی، به کلمه قبل از خود می‌چسبد، بعد فاصله و بعد کلمۀ بعدی.

یکی از علامت‌های من درآوردی که به اشتباه استفاده می‌شود، کاربرد علامت تعجب میان دو پرانتز است (!)؛ این چیز دیگری‌ست که در جای خود خواهم گفت.

به امید این‌که یادداشت‌های قشنگ‌تان، هر روز شیک‌تر از دیروز باشد.

استفادۀ درست از علائم نگارشی‌ام آرزوست!

یکی از علائمی که مثل نقل و نبات از آن استفاده می‌شود، در حالی که کاربرد کمی دارد، «نقطه-ویرگول» است. نقطه-ویرگول، وقفی بیشتر از ویرگول و کمتر از نقطه است؛ چیزی بین این دو. کاربردها را توجه داشته باشید:

1) برای جدا کردن عبارت‌های مختلف یک جملۀ طولانی که ظاهراً مستقلند، ولی در معنا با هم مرتبطند:

مشک آن است که خود ببوید؛ نه آن‌که عطار بگوید.

دوست واقعی آن است که یار شاطر باشد؛ نه بار خاطر.

2) معمولاً در جمله‌های توضیحی:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم؛ به نام خداوند بخشندۀ مهربان

کازیمو نامه‌ای برای نیلوفر نوشت؛ نامه‌ای به مناسبت تولدش.

3) هنگام شمردن و جدا کردن اجزای مختلف وابسته به یک حکم کلی:

وسایل کمک آموزشی یک دانشگاه عبارتند از:

کتابخانه‌ای که کتاب‌های آن در موقع نیاز در اختیار دانشجویان و اساتید باشد؛ آزمایشگاهی که دانشجویان تئوری‌های خود را برای تجربه آزمایش کنند؛ و... .

4) در موارد شمارشی:

دل‌خوشی‌های من عبارتند از:
الف) پیاده‌روی از میدان انقلاب تا چهار راه تختی؛
ب) خوردن شیرموز در اولین مغازۀ میدان امام؛
پ) مسافر کوچولویی که چیزی به رسیدنش نمونده.

در آخرین مورد حتماً از «نقطه» استفاده می‌شود.

5) برای جدا کردن عبارت‌ها یا جمله‌های شرطی که درون آن‌ها ویرگول‌های متعدد به کار رفته باشد، به جای ویرگول برای جدایی، از نقطه-ویرگول استفاده می‌شود:

اگر مردم همیشه در صحنه کمتر فیلم می‌گرفتند، مزاحم امداد رساندن نمی‌شدند، راه را باز می‌کردند، شاید این اتفاق، به این صورت برای «پلاسکو» نمی‌افتاد؛ مردم باید مدد می‌کردند، حالا در شبکه‌های اجتماعی، آن اتفاق را به همه‌جا نسبت می‌دهند.

6) در جمله‌های مرکب و قبل از کلمه‌های توضیحی مثل: «یعنی»، «مانند»، «مثلاً»، «زیرا»، «بنابراین»، «در نتیجه»، «از این رو»، «در این صورت»، «چنان‌که»، «با وجود این»، «برای نمونه» و... :

ایران تاریخ پر نشیب و فرازی داشته است؛ برای نمونه دوره مغول را مطالعه کنید.

دقت داشته باشید که شرط به کار بردن نقطه ویرگول قبل از کلمه‌های توضیحی این است که قبل از خود نقطه‌ ویرگول، فعل قرار گرفته باشد؛ در غیر این صورت از «ویرگول» استفاده می‌کنیم:

معلم، یعنی عاشق کلاس، درس، مدرسه و دانش‌آموز.

و باز دقت داشته باشید که تمام علائم نگارشی به کلمۀ اول می‌چسبند و بعد فاصله می‌خورد و بعد کلمۀ بعدی.

امیدوارم روز به روز ظاهر نوشته‌هاتان، برای رساندن مفهوم اصلی‌تان، شیک و  قشنگ‌تر شود.

Powered by Bayan